Sidebar

23
Τρι, Ιουλ

Τρόφιμα & SuperFoods
Typography

Από την αρχαιότητα το σησάμι διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στη διατροφή του ανθρώπου.

Εντυπωσιακό είναι το γεγονός πως οι μεγάλοι δάσκαλοι της ιατρικής το συστήνουν ως θεραπευτικό μέσο. Ο Ιπποκράτης το συνιστά για τη σπουδαία διατροφική του αξία, ο Γαληνός το χρησιμοποιεί ως φάρμακο κατά της διακοπής του μητρικού γάλακτος, της εξέλκωση της μήτρας, της λευκόρροιας. Ακόμη, το λάδι του σησαμιού χρησιμοποιούνταν στην επάλειψη του προσώπου για τον περιορισμό των φακίδων σύμφωνα με τον Ιπποφάντη.

 

Οι σπόροι του σησαμιού (μικροσκοπικοί, επίπεδοι και ωοειδείς) περιλαμβάνουν ποικιλία χρωμάτων από λευκό, κίτρινο, μαύρο και κόκκινο. Προέρχονται από το φυτό που έχει την ίδια ονομασία (σήσαμον το ινδικόν) και οι χώρες στις οποίες φύεται είναι η Ινδία, το Πακιστάν, η Κίνα, η Ιαπωνία, η Κορέα, το Μεξικό, και ορισμένες χώρες της Αφρικής (Αβησσυνία, Σουδάν).

Οι ιστορικοί πιστεύουν ότι την αρχική πατρίδα του σησαμιού αποτελεί η Ινδία, ενώ η καλλιέργεια του είναι τόσο παλιά όσο αυτή του ρυζιού και υπολογίζεται ότι ξεκίνησε πριν από 6000 χρόνια.

Η εκτεταμένη χρήση του σησαμιού από την αρχαιότητα ακόμα, έχει ωθήσει τα τελευταία χρόνια την επιστημονική κοινότητα να ρίξει φώς στις ιδιότητες του σησαμιού και να κατανοήσει τι είναι τελικά αυτό που καθιστά το σησάμι και τα προϊόντα του (χαλβάς, ταχίνι) άκρως θρεπτικά και θεραπευτικά, και πως αυτά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στη διατροφή του σύγχρονου ανθρώπου στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων.

Υδατάνθρακες

Το σησάμι περιέχει περίπου 18-20% υδατάνθρακες, εκ των οποίων περίπου το 11% βρίσκεται με τη μορφή διαιτητικών ινών. Οι σπόροι του έχουν χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη (GI:35) και συνεπώς μπορεί να καταναλωθεί από άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα, καρδιοπαθείς, άτομα με μεταβολικό σύνδρομο, άτομα με ψυχολογικές μεταπτώσεις, καρκινοπαθείς, άτομα με αυτοάνοσα νοσήματα καθώς και άτομα που προσέχουν τη διατροφή τους.

Πρωτεΐνη

Είναι πλούσιο σε απαραίτητα αμινοξέα (μεθειονίνη, τρυπτοφάνη, κυστίνη, λευκίνη, αργινίνη) και  η πρωτεΐνη των σπόρων του είναι ιδιαίτερα εύπεπτη σε ποσοστό 85-90%. Ένα από τα αμινοξέα που χαρακτηρίζεται ως απαραίτητο και απουσιάζει είναι η λυσίνη, ωστόσο αν το σησάμι συνδυαστεί με τροφές που την περιέχουν, όπως οι ξηροί καρποί και τα όσπρια, τότε αυξάνει τη βιολογική αξία της συνολικής πρωτεΐνης καθώς και τη βιοδιαθεσιμότητα της (ικανότητα άμεσης απορρόφησης από τον ανθρώπινο οργανισμό). Το γεγονός αυτό ενδιαφέρει ιδιαίτερα τους χορτοφάγους, άτομα που ακολουθούν δίαιτες αποτοξίνωσης, αλλά και στη περίοδο της νηστείας.

Λίπη

Το έλαιο του σησαμιού (σησαμέλαιο) σε σχέση με άλλα σπορέλαια είναι πλούσιο σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, ελαικό (39.1%)  και λινελαικό (40.0%), λιπαρά οξέα που χαρακτηρίζονται ως απαραίτητα και πρέπει να λαμβάνονται μέσω της τροφής καθώς δεν μπορεί να τα συνθέσει ο ανθρώπινος οργανισμός. Σε αυτά οφείλεται και η υψηλή θερμιδική αξία του σησαμιού (100 γρ ταχίνι ή χαλβά δίνουν 500 θερμίδες). Επίσης τα μονοακόρεστα και κορεσμένα λιπαρά οξέα είναι ελάχιστα και δεν περιέχει καθόλου χοληστερίνη.

Ως έλαιο μαγειρικής, είναι ελεύθερο από ανεπιθύμητες οσμές, γευστικό, πολύ σταθερό και ανθεκτικό στην οξείδωση.

Βιταμίνες

Το σησάμι είναι πλούσιο σε γ-τοκοφερόλη, μία από τις τέσσερεις μορφές (α-,β-,γ-,-δ-) της λιποδιαλυτής βιταμίνης Ε, η οποία έχει αναφερθεί σε αρκετές μελέτες για την δράση της στη πρόληψη και αντιμετώπιση της νόσου Alzheimer, της οστεοαρθρίτιδας, του καρκίνου, του οξειδωτικού stress και σχετικών με το γήρας παθήσεων χάρις στην αντιοξειδωτική της δράση.

Επίσης, οι σπόροι του σησαμιού είναι πλούσιοι σε βιταμίνες του συμπλέγματος Β, βιταμίνες απαραίτητες για την καλή λειτουργία του οργανισμού και ιδιαίτερα του νευρικού συστήματος.

Σύμφωνα με τον USDA (United States Department of Agriculture) σε 100 gr αναποφλοίωτου σησαμιού περιέχονται: 0.8 mg Θειαμίνης (Β1), 0.3 mg Ριβοφλαβίνης (Β2), 4.6 mg  Νιασίνης (Β3), 0.8 mg Πυρίδοξίνης (Β6), 0.098 mg Φολικού οξέως (Β9), 0.1 mg Παντοθενικό οξύ (Β5) και 25.6 mg χολίνης.

Μέταλλα και ιχνοστοιχεία

Η διατροφική αξία και η περιεκτικότητα του σησαμιού σε μέταλλα και ιχνοστοιχεία είναι μοναδική.

Συγκεκριμένα με την κατανάλωση 100 gr σησαμιού (πχ ένα παστέλι ολικής άλεσης), καλύπτουμε το 28% της ημερήσιας συνιστώμενης πρόσληψης του φωσφόρου, το 105%  του καλίου, το 116% του ασβεστίου, το 173% του χρωμίου, το 185% του μαγγανίου, το 140% του σιδήρου, το 133% του νικελίου, το 463% του χαλκού και το 186% του ψευδαργύρου. Κάθε ένα από τα παραπάνω μέταλλα και ιχνοστοιχεία παίζουν το δικό τους ξεχωριστό ρόλο στη σωστή λειτουργία του οργανισμού.

  • Ο σίδηρος και ο χαλκός για παράδειγμα μεταξύ των άλλων ιδιοτήτων τους είναι απαραίτητοι για τη σύνθεση του αίματος.
  • O χαλκός εμπλέκεται επίσης στο μεταβολισμό των υδατανθράκων, συμβάλει στην λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος και στη μεταφορά του οξυγόνου.
  • Το χρώμιο ρυθμίζει τη δράση της ινσουλίνης και είναι επίσης απαραίτητο για τον μεταβολισμό των θερμιδογόνων συστατικών της τροφής.
  • Ο ψευδάργυρος διαθέτει πολλές ιδιότητες μεταξύ των οποίων, εμπλέκεται στον μεταβολισμό λιπών και υδατανθράκων, συμβάλει στη λειτουργία των ορμονών, στην επούλωση των τραυμάτων και στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
  • Όσον αφορά το ασβέστιο, ένα άκρως σημαντικό μέταλλο για την υγεία των οστών μαζί με τον φώσφορο και το οποίο βρίσκεται σε υψηλές συγκεντρώσεις στο σησάμι, μελέτες σε ποντίκια, και συγκεκριμένα στο κνημιαίο οστό αυτών, έδειξαν ότι η βιοδιαθεσιμότητα του ασβεστίου του σησαμιού είναι 65%. Αυτό σημαίνει ότι με την κατανάλωση 100 γρ σησαμιού καλύπτουμε περίπου το 80% της συνιστώμενης ημερήσιας πρόσληψης για το ασβέστιο. Το γεγονός αυτό είναι πολύ σημαντικό για όσους δεν αρέσκονται στα γαλακτοκομικά προϊόντα, για τους χορτοφάγους που δεν καταναλώνουν γάλα, όπως επίσης και για την περίοδο της νηστείας.
  • Στο σησάμι εντοπίζουμε σημαντικές ποσότητες πολυφαινολικών ενώσεων με αντιοξειδωτική δράση γνωστών ως λιγνάνες, τη σεσαμίνη και τη σεσαμολίνη. Οι δύο αυτές λιποδιαλυτές λιγνάνες θεωρούνται υπεύθυνες για της μοναδικές ιδιότητες του σησαμέλαιου όπως η μείωση της απορρόφησης και βιοσύνθεσης της χοληστερόλης σε αρουραίους και της χοληστερόλης του πλάσματος στους ανθρώπους.

Όπως φαίνεται και από τα παραπάνω, το σησάμι και τα προϊόντα του, ταχίνι, χαλβάς, σησαμέλαιο, αποτελούν τρόφιμα θερμιδογόνα μεν, υψηλής διατροφικής αξίας δε, καθώς συνδυάζουν άψογα τα ωφέλιμα λιπαρά οξέα, ιχνοστοιχεία, βιταμίνες, φυτικές ίνες και φυτοχημικά συστατικά όπως οι φυτοστερόλες και οι πολυφαινόλες δίνοντας στο σησάμι και στα προϊόντα του δεκάδες αντιοξειδωτικές, θρεπτικές και θεραπευτικές ιδιότητες.