Sidebar

26
Τετ, Φεβ

Διατροφή & Στάδια Ζωής
Typography

Οι  διατροφικές συνήθειες που αποκτώνται κατά την παιδική ηλικία μεταφέρονται και στην ενήλικη ζωή.

Γι αυτό και η παιδική ηλικία θεωρείται κρίσιμη περίοδος για την περαιτέρω διατροφική συμπεριφορά και τη σωματική διάπλαση του παιδιού.

 Οι διατροφικές προτιμήσεις και επιλογές του παιδιού επηρεάζονται από μια πληθώρα παραγόντων. Ανάμεσα στους παράγοντες, που επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά, συναντάμε: το φύλο την ηλικία, την κληρονομικότητα, την πείνα, την οικογένεια, κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες, το περιβάλλον, το συναισθηματικό του κόσμο και τα ΜΜΕ. Παρακάτω αναλύονται οι πιο σημαντικοί.

 

ΦΥΛΟ

 

Το φύλο του παιδιού επηρεάζει τη διατροφική του συμπεριφορά, αφού συνήθως τα κορίτσια ασχολούνται περισσότερο με το βάρος του σώματός τους και ακολουθούν συχνά δίαιτες αδυνατίσματος. Από την άλλη τα αγόρια ασχολούνται λιγότερο με τη διατροφή και ενθαρρύνονται να καταναλώνουν περισσότερο φαγητό επειδή σε αντίθεση με τα κορίτσια στα αγόρια ο όγκος σημαίνει δύναμη.

 

ΗΛΙΚΙΑ

 

Ο ρυθμός ανάπτυξης δεν είναι ο ίδιος για όλα τα παιδιά και διαφέρει ακόμα και στο ίδιο το παιδί ανά ηλικία. Έτσι, σε περιόδους ταχείας ανάπτυξης το παιδί καταναλώνει  περισσότερο φαγητό και έχει μεγαλύτερη όρεξη παρά σε περιόδους βραδείας ανάπτυξης.

 

ΓΟΝΙΔΙΑ

 

Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η διατροφική συμπεριφορά συνδέεται και με γενετικούς παράγοντες για παράδειγμα η έμφυτη τάση για προτίμηση γλυκιάς και αλμυρής, έναντι πικρής και ξινής γεύσης είναι συχνά θέμα γονιδίων (Σχετική έρευνα: Τα παχύσαρκα παιδιά μπορεί να είναι λιγότερο ευαίσθητα στην αντίληψη της γεύσης).

 

ΠΕΙΝΑ

 

Το αίσθημα του κορεσμού (πότε χορταίνω) και της πείνας είναι πιο αναπτυγμένο στα παιδιά σε σχέση με τους ενήλικες. Τα παιδιά να αρνούνται να καταναλώσουν το φαγητό τους όταν προηγουμένως έχουν καταναλώσει άλλες λιχουδιές (τσίχλες, κρουασάν, γαριδάκια και άλλα) αφού, στην περίπτωση αυτή, συνήθως έχουν ήδη προσλάβει την απαιτούμενη ενέργεια όχι όμως και τα απαραίτητα για την ανάπτυξή τους θρεπτικά συστατικά.

 

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

 

Η οικογένεια είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας που θα επηρεάσει τη διατροφική του συμπεριφορά του παιδιού. Έρευνες δείχνουν ότι η μητέρα είναι εκείνη που επηρεάζει περισσότερο τις προτιμήσεις και επιλογές των παιδιών. Οι διατροφικές συνήθειες και η συμπεριφορά της μητέρας φαίνεται να μεταδίδονται πιο εύκολα στις κόρες παρά στους γιούς. Επιπλέον, έρευνες δείχνουν ότι μητέρες που ανησυχούσαν για το σωματικό τους βάρος και το φαγητό ανέφεραν πιο υψηλά επίπεδα περιορισμού του φαγητού στις κόρες με σκοπό την απώλεια βάρους. Συχνά η έντονη ανησυχία της μητέρας σχετικά με το βάρος και τη διατροφή της κόρης μπορούν να οδηγήσουν σε κίνδυνο για την ανάπτυξη προβληματικών διατροφικών συμπεριφορών (διατροφικές διαταραχές).

 

Οι γονείς λειτουργούν ως πρότυπο προς μίμηση προς τα παιδιά τους και για το λόγο αυτό οι συνήθειές τους καθοδηγούν τις συμπεριφορές των παιδιών. Η διατροφή που παρέχουν οι γονείς θα πρέπει να απαρτίζεται από ποιοτικά τρόφιμα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, ασφαλή στην κατανάλωση και ελεγμένα προς την υγιεινή τους. Επίσης στο σπίτι πρέπει να τηρείται ένα σταθερό ωράριο στα γεύματα του παιδιού και να διατηρείται μια ευχάριστη ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια του γεύματος. Η παρουσία των γονιών και κυρίως της μητέρας, δημιουργεί ένα αίσθημα ασφάλειας στο παιδί. Στη σύγχρονη όμως εποχή, αυτό είναι συχνά ανέφικτο και έτσι τα παιδιά αναγκάζονται να τρώνε μόνα τους μπροστά στην τηλεόραση πράγμα το οποίο οδηγεί συχνά σε διατροφικά προβλήματα αλλά και προβλήματα βάρους.

 

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ

 

Το εισόδημα της οικογένειας και η κοινωνική τάξη επηρεάζουν τη διαθεσιμότητα ορισμένων τροφίμων στο νοικοκυριό, αφού οι γονείς επιλέγουν να αγοράσουν τρόφιμα πολλές φορές ανάλογα με το κόστος και την τιμή τους. Οικογένειες με χαμηλό εισόδημα, είναι πιο πιθανό να επιλέξουν να καταναλώσουν φθηνά τρόφιμα τα οποία μπορεί δυστυχώς να μην διαθέτουν υψηλή ποιότητα, σε σύγκριση με πιο ευκατάστατες οικογένειες (Σχετική έρευνα: Περισσότερες οι πιθανότητες της παιδικής παχυσαρκίας στις φτωχές γειτονιές).

 

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

 

Η συναναστροφή με άτομα που αποδέχονται τα νέα τρόφιμα όπως είναι τα άλλα παιδιά, ο δάσκαλος ή άλλα άτομα που λειτουργούν ως πρότυπα είναι σημαντική στην αποδοχή τροφών από το παιδί. Έτσι, εάν κάποιο υγιεινό τρόφιμο που δεν το έχει δοκιμάσει ένα παιδί καταναλώνεται συχνά από άτομα που το παιδί θεωρεί ως πρότυπα, τότε είναι πιθανόν να το δοκιμάσει ή ακόμα και να το αγαπήσει. Η και αντίστροφα δηλαδή όταν ένα παιδί συναναστρέφεται με άτομα που καταναλώνουν συχνά ανθυγιεινά τρόφιμα είναι περισσότερο πιθανό να τα καταναλώσει και αυτό.

Ο βαθμός της επιρροής αυτής εξαρτάται βέβαια και από την προσωπικότητα και από το χαρακτήρα του παιδιού.

 

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ

Όπως προαναφέρθηκε, τη διατροφική συμπεριφορά επηρεάζουν τα συναισθήματα και η διάθεση του παιδιού. Αυτό σημαίνει ότι πολλές φορές συναισθήματα ανασφάλειας, φόβου, χαμηλής αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησης είναι δυνατό να κάνουν το παιδί επιθετικό και αρνητικό στην πρόσληψη τροφής ή αντίθετα με υπερβολική όρεξη που εκτονώνει τα προβλήματά του στο φαγητό. Πολλές φορές ακόμη, το παιδί χρησιμοποιεί το φαγητό ως μέσο ένδειξης της ανεξαρτησίας του ή για να προκαλέσει το ενδιαφέρον και την προσοχή των γύρω του.

 

ΜΜΕ

 

Τέλος, ένας επιπλέον από τους βασικότερους παράγοντες που επιδρά καθοριστικά στις διατροφικές προτιμήσεις των παιδιών, είναι η διαφήμιση και γενικότερα ο ρόλος των ΜΜΕ. Σήμερα τα παιδιά αφιερώνουν πολύ ώρα στο να βλέπουν τηλεόραση σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα. Τα παιδιά, σε  μικρές ηλικίες, όπως η προσχολική δεν έχουν τόσο αναπτυγμένη την κριτική τους σκέψη. Έτσι, παραμένουν σχεδόν ευάλωτα, σε ότι βλέπουν και ακούνε μέσω της τηλεόρασης. Τα παιδιά συχνά εντυπωσιάζονται με τις διαφημίσεις γιατί έχουν έντονα, ζωηρά χρώματα, όμορφη μουσική και γρήγορους ρυθμούς με αποτέλεσμα να τις παρατηρούν και να γίνονται αποδέκτες των διαφόρων μηνυμάτων. Άλλωστε, σε αυτό στοχεύουν οι διαφημιστές, δηλαδή στο να δελεάσουν τα παιδιά σε κάποια τρόφιμα και να κατευθύνουν έτσι τις επιλογές τους. Τα μηνύματα που μεταφέρει η τηλεόραση τόσο μέσω των διαφημίσεων όσο και άλλων ψυχαγωγικών προγραμμάτων, αφορούν συχνά στάσεις απέναντι στο φαγητό και την κατανάλωση ορισμένων τροφίμων, τα οποία τις περισσότερες φορές είναι τρόφιμα πλούσια σε λίπος, ζάχαρη, αλάτι, φτωχά και γενικότερα χαμηλής διατροφικής αξίας. Τέτοια τρόφιμα μπορεί να είναι διαφόρων ειδών δημητριακά πρωινού με πρόσθετη ζάχαρη, σοκολάτες, μπισκότα, γαριδάκια, πατατάκια, αναψυκτικά και άλλα.

Επίσης, η τηλεόραση εκτός από τα μηνύματα αυτά, δίνει στο παιδί ερεθίσματα για  τσιμπολογήματα, αφού το καθηλώνει και το αποτρέπει από τη συμμετοχή του σε διάφορες σωματικές δραστηριότητες. Τα τρόφιμα, σνακ ή αναψυκτικά που καταναλώνουν τα παιδιά την ώρα που παρακολουθούν τηλεόραση, είναι επίσης χαμηλής διατροφικής αξίας και πλούσια σε θερμίδες. Οι δυο παραπάνω λόγοι, μπορούν να εξηγήσουν το γεγονός ότι η τηλεόραση θεωρείται ένας από τους παράγοντες που προδιαθέτει τα παιδιά για παχυσαρκία.

 

Το παρόν άρθρο αποτελεί αφορμή έρευνας του Τμήματος Διατροφής του ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης (τα αποτελέσματα της οποία παρουσίασε η συνάδελφος Πελαγία Δαμιανού στην παρουσίαση βιβλίου στο fuit) αλλά και του πρόσφατου δημοσιεύματος στην «Πρωινή» (τοπική εφημερίδα) σχετικά με την έρευνα που έγινε στο νομό μας από το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Εγγραφείτε δωρεάν στη Συνδρομητική Υπηρεσία Ηλεκτρονικών Μηνυμάτων για να λαμβάνετε ειδοποιήσεις επιστημονικών άρθρων και προσφορών της ιστοσελίδας.